Wie glycine niet mag innemen
Glycine wordt beschouwd als een van de veiligste supplementen, en voor de meeste gezonde volwassenen klopt dat. Toch zijn er situaties waarin de inname ervan gecontra-indiceerd is of een verplichte afstemming met een arts vereist. De redactie legt uit wie glycine beter niet zelfstandig inneemt, en op welke gegevens deze waarschuwingen berusten.
Absolute en relatieve contra-indicaties
In de geneeskunde onderscheidt men absolute contra-indicaties, wanneer een stof onder geen enkele omstandigheid mag worden toegepast, en relatieve, wanneer toepassing alleen mogelijk is na een risicobeoordeling door een arts. Voor glycine zijn er weinig absolute contra-indicaties, maar ze zijn ernstig.
De bijsluiters van geregistreerde geneesmiddelen met glycine noemen als absolute contra-indicatie meestal een individuele verhoogde gevoeligheid voor de bestanddelen van het preparaat. Dit is een standaardformulering die zowel op het aminozuur zelf als op de hulpstoffen van de tablet of capsule betrekking heeft.
Relatieve beperkingen zijn er meer. Ze houden verband met het feit dat glycine op het zenuwstelsel inwerkt, de glucosestofwisseling beïnvloedt en door de lever en de nieren wordt gemetaboliseerd. Bij mensen met bepaalde ziekten of tijdens het gebruik van sommige medicijnen kunnen deze eigenschappen ongewenste gevolgen hebben.
Het is ook belangrijk te bedenken dat gecombineerde producten behalve glycine ook melatonine, magnesium, plantenextracten of vitaminen kunnen bevatten. De contra-indicaties voor deze bestanddelen komen bovenop de contra-indicaties voor glycine zelf.
Erfelijke stoornissen in de glycinestofwisseling
De belangrijkste absolute contra-indicatie is niet-ketotische hyperglycinemie, ook bekend als glycine-encefalopathie. Dit is een zeldzame erfelijke ziekte waarbij de werking van het glycinesplitsende systeem in de mitochondriën verstoord is. Glycine hoopt zich op in het bloed, het hersenvocht en de hersenen.
De klassieke vorm openbaart zich in de eerste levensdagen: sterke lusteloosheid, ademhalingsstoornissen, toevallen, spierhypotonie. Er bestaan ook mildere, atypische vormen met een later begin. De behandeling omvat middelen die het glycineniveau verlagen en middelen die NMDA-receptoren blokkeren, en wordt uitgevoerd in gespecialiseerde centra (Van Hove et al., GeneReviews).
Voor mensen met deze diagnose is elke extra inname van glycine, ook als onderdeel van supplementen, gecontra-indiceerd. Aangezien de ziekte meestal in de kindertijd wordt vastgesteld, zijn de patiënten en hun families in de regel goed door artsen geïnformeerd over de beperkingen.
Er bestaan ook andere zeldzame aangeboren stofwisselingsstoornissen die direct of indirect glycine en de daarmee samenhangende routes betreffen. Mensen met welke gediagnosticeerde erfelijke stofwisselingsziekte dan ook doen er goed aan de inname van aminozuursupplementen af te stemmen met een klinisch geneticus of een metabole arts.
Psychiatrische patiënten en clozapine
Glycine is een co-agonist van NMDA-receptoren, daarom werd het onderzocht als hulpmiddel bij schizofrenie. De resultaten verschilden voor verschillende antipsychotica. In onderzoeken met typische en sommige atypische antipsychotica verminderde glycine in hoge doses in enkele studies de negatieve symptomen (Javitt et al., 1994; Heresco-Levy et al., 2004).
In combinatie met clozapine is het beeld echter anders. Evins en collega's (2000) vonden in een placebogecontroleerd onderzoek geen voordeel van het toevoegen van glycine aan clozapine. Men gaat ervan uit dat clozapine zelf op het NMDA-systeem inwerkt, waardoor extra glycine niet alleen niet helpt, maar theoretisch ook het bereikte evenwicht kan verstoren.
Daarom is glycine voor patiënten die clozapine innemen gecontra-indiceerd zonder afstemming met een psychiater. Hetzelfde geldt voor mensen die welke antipsychotica, antidepressiva of stemmingsstabilisatoren dan ook innemen: niet omdat schade is bewezen, maar omdat de invloed op de neurotransmittersystemen een professionele beoordeling vereist.
Ook is glycine geen middel voor de behandeling van angststoornissen, depressie of slapeloosheid. Als de symptomen lang aanhouden, het dagelijks leven belemmeren of verergeren, is een consult bij een arts nodig en niet het uitzoeken van supplementen.
| Situatie | Reden voor voorzichtigheid | Aanbeveling |
|---|---|---|
| Inname van clozapine | Geen voordeel, mogelijke verstoring van het therapie-effect | Niet innemen zonder psychiater |
| Andere psychotrope middelen | Invloed op NMDA- en glycinereceptoren | Afstemmen met een arts |
| Slaap- en kalmeringsmiddelen | Mogelijke versterking van de ontspanning | Voorzichtigheid, afstemming met een arts |
| Bloedsuikerverlagende middelen | Invloed van glycine op de bloedsuiker na de maaltijd | Controle van de glucose, afstemming met een endocrinoloog |
Nieren, lever, diabetes en andere toestanden
De lever en de nieren zijn de belangrijkste organen waar glycine wordt afgebroken. Bij ernstige leverinsufficiëntie neemt het vermogen om aminozuren te metaboliseren en ammoniak onschadelijk te maken af, bij nierinsufficiëntie het vermogen om stofwisselingsproducten uit te scheiden. Bij zulke patiënten wordt de eiwit- en aminozuurbelasting door een arts gecontroleerd, en zijn supplementen zonder zijn medeweten onaanvaardbaar.
Mensen met diabetes mellitus die bloedsuikerverlagende middelen innemen, moeten weten dat glycine de reactie van glucose en insuline op de maaltijd kan beïnvloeden. Gannon en collega's (2002) toonden aan dat glycine, ingenomen samen met glucose, de stijging van de bloedglucosespiegel verminderde. Klinisch is dit waarschijnlijk niet gevaarlijk, maar het vereist aandachtige controle van de bloedsuiker aan het begin van de inname.
Mensen met epilepsie en andere neurologische aandoeningen doen er goed aan de inname van glycine af te stemmen met een neuroloog. Glycine werkt in op de remmende en prikkelende receptoren, en hoewel er geen direct bewijs van schade is, moeten bij ziekten met een onstabiele neurotransmitterregulatie alle ingrepen onderbouwd zijn.
Mensen met een uitgesproken arteriële hypotensie melden soms duizeligheid bij het innemen van middelen met een sederende werking. Voor glycine zijn er weinig van zulke gegevens, maar bij aanleg voor een lage bloeddruk is het verstandig met een kleine dosis te beginnen en het welbevinden in de gaten te houden.
Zwangerschap, kinderen, bestuurders en sporters
Tijdens de zwangerschap en de borstvoeding neemt de behoefte aan glycine feitelijk toe: het is nodig voor de groei van de weefsels van de foetus, de synthese van collageen en nucleïnezuren. Onderzoek naar de veiligheid van glycinesupplementen bij zwangeren is er echter vrijwel niet. Daarom raadt de redactie aan in deze periode op de voeding te vertrouwen en alle supplementen alleen op advies van een arts in te nemen.
Kinderen krijgen glycine als geneesmiddel voorgeschreven door kinderartsen of neurologen overeenkomstig de bijsluiter. Zelfstandig een kind poeder of capsules in „volwassen” doses geven is onaanvaardbaar. Bovendien kunnen op de kinderleeftijd erfelijke stofwisselingsstoornissen zich voor het eerst openbaren, dus alle ongewone symptomen vereisen onderzoek.
- Bestuurders en machinebedieners:beoordeel de reactie op glycine voordat je achter het stuur kruipt, vooral bij inname overdag.
- Ouderen:houd rekening met een mogelijke afname van de nierfunctie en het grote aantal gelijktijdig ingenomen medicijnen.
- Sporters:glycine staat niet op de verbodslijst van WADA, maar het product moet kwalitatief zijn, zonder vreemde verontreinigingen.
Voor sporters houdt het belangrijkste risico geen verband met glycine, maar met gecombineerde producten „voor de slaap” en „voor het herstel”, die onverwachte bestanddelen kunnen bevatten. Kies monoproducten van beproefde fabrikanten met onafhankelijke certificering.
Conclusies van de redactie
De absolute contra-indicaties voor glycine zijn een verhoogde gevoeligheid voor de bestanddelen van het product en erfelijke stoornissen in de glycinestofwisseling, vooral niet-ketotische hyperglycinemie.
De relatieve beperkingen gelden voor patiënten die clozapine en andere psychotrope middelen innemen, mensen met ernstige nier- en leverziekten, diabetes onder medicamenteuze behandeling, neurologische aandoeningen, en ook zwangeren en kinderen.
Voor gezonde volwassenen heeft glycine in de onderzochte doses een gunstig veiligheidsprofiel, maar bij de eerste inname is het goed de reactie te beoordelen en het niet te combineren met meerdere sederende middelen.
Lees meer in onze artikelen „Bijwerkingen van glycine”, „Hoe glycine in te nemen: dosering, tijdstip, duur” en „Wie L-lysine niet mag innemen”.
Bronnen
- Van Hove JLK, Coughlin C II, Swanson M, Hennermann JB. Nonketotic hyperglycinemia. In: Adam MP, et al., editors. GeneReviews®. Seattle (WA): University of Washington, Seattle.
- Evins AE, Fitzgerald SM, Wine L, et al. Placebo-controlled trial of glycine added to clozapine in schizophrenia. Am J Psychiatry. 2000;157(5):826–828.
- Javitt DC, Zylberman I, Zukin SR, et al. Amelioration of negative symptoms in schizophrenia by glycine. Am J Psychiatry. 1994;151(8):1234–1236.
- Heresco-Levy U, et al. High-dose glycine added to olanzapine and risperidone for the treatment of schizophrenia. Biol Psychiatry. 2004;55(2):165–171.
- Gannon MC, Nuttall JA, Nuttall FQ. The metabolic response to ingested glycine. Am J Clin Nutr. 2002;76(6):1302–1307.
- Wang W, Wu Z, Dai Z, Yang Y, Wang J, Wu G. Glycine metabolism in animals and humans: implications for nutrition and health. Amino Acids. 2013;45(3):463–477.
- World Anti-Doping Agency. The World Anti-Doping Code: International Standard. Prohibited List. Montreal: WADA; актуальна редакція.
Andriy Melnyk
Krachttrainer, auteur van programma's voor beginners en gevorderden. Schrijft over trainingsplanning.
